lunes, 9 de diciembre de 2019

Gallina y gallo en quechua🐓

wallpa-gallina

Wallpa palabra quechua que se traduce en gallina, ave oriunda del viejo mundo que fue traído por los conquistadores y que se adapto con mucha facilidad en todas la regiones del Perú, existen otras aves similares a la gallina como la wallata, perdiz y quivio. A los polluelos en quechua se denomina chiuchi,  a gallinas jóvenes como malta wallpa 


  • Español / gallina
  • Quechua / wallpa
  • Gallo / k'anka
  • Pollo / chiwchi

Parte de la gallina en quechua

  • Pluma de gallina en quechua =raphra
  • Pico de gallina en quechua = chapkuna
  • Buche de gallina en quechua  = enq'e
  • Huevo  de gallina en quechua  =  runtu
  • Empollar / ollqachiy
  • Pollitos / chiuchi

Comidas con la palabra gallina en quechua

Ají de gallina en quechua  
Uchuyuq wallpa

Roba gallina en quechua  
Wallpa sua 

Gallina atada
Wallpa qatasqa


  • Waqaychanay kashan wallpata /  tengo que cuidar gallina
  • Waqaychanayki kashan wallpata /  tienes que cuidar gallina
  • Waqaychanan kashan wallpata /  tiene que cuidar gallina
  • Waqaychananchis kashan wallpata /  tenemos que cuidar gallina 
  • Waqaychanayku kashan wallpata /  tenemos que cuidar gallina 
  • Waqaychanaykichis kashan wallpata /  tienen que cuidar gallina ustedes
  • Waqaychananku kashan wallpata /  tienen que cuidar gallina


  • Waqaychanay karqan wallpata /  tenía que cuidar gallina
  • Waqaychanayki karqan wallpata /  tenías que cuidar gallina
  • Waqaychanan karqan wallpata /  tenía que cuidar gallina
  • Waqaychananchis karqan wallpata /  teníamos que cuidar gallina 
  • Waqaychanayku karqan wallpata /  teníamos que cuidar gallina 
  • Waqaychanaykichis karqan wallpata /  tenían que cuidar gallina ustedes
  • Waqaychananku karqan wallpata /  tenían que cuidar gallina


  • Waqaychanay kanqa wallpata /  tendré que cuidar gallina
  • Waqaychanayki kanqa wallpata /  tendrás que cuidar gallina
  • Waqaychanan kanqa wallpata /  tendrá que cuidar gallina
  • Waqaychananchis kanqa wallpata /  tendremos que cuidar gallina 
  • Waqaychanayku kanqa wallpata /  tendremos que cuidar gallina 
  • Waqaychanaykichis kanqa wallpata /  tendrán que cuidar gallina ustedes
  • Waqaychananku kanqa wallpata /  tendrán que cuidar gallina

Pollo en quechua 


Diminutivo
Chiwchicha

Afectivo
Chiwchilla

Posesivo
  • Chiwchiy
  • Chiwchiyki
  • Chiwchin
  • Chiwchinchis
  • Chiwchiyku
  • Chiwchiykichis
  • Chiwchinku
  • Chiwchiyuq

Plural
Chiwchikuna


De caso
  • Chiwchikama
  • Chiwchiman
  • Chiwchimanta
  • Chiwchintin
  • Chiwchipa
  • Chiwchipaq
  • Chiwchipi
  • Chiwchipura
  • Chiwchirayku
  • Chiwchita

Limitativo
  • Chiwchilla

Compañía
  • Chiwchipawan
  • Chiwchiwan

Definitivo
  • Chiwchipuni

Temporal
  • Chiwchiraq
  • Chiwchiña

Relacion
  • Chiwchipas

Contrastivo
  • Chiwchitaq

Enfa/interrog
  • Chiwchicha
  • Chiwchichu
  • Chiwchim/mi
  • Chiwchiqa
  • Chiwchis /si

Corroborativo
  • Chiwchia
  • Chiwchiiki
  • Chiwchiya

No hay comentarios:

Publicar un comentario

Muchísimas gracias por vuestros comentarios.