miércoles, 14 de abril de 2021

Aves en quechua

ave



Pajarillo  
Pichiw, pichinkucha

Pájaro  
Pesqo

Trinar
Pichiwyay. 




Nombre de aves en quechua

En la siguiente lista se encuentra el nombre en quechua y su nombre científico, algunas aves son sagradas en la cosmovisión andina y otras aves tienen nombre propio  por que se les considera importantes.


Pato crestón 
Qanqana, cocha waswa

Pato barcino  
Waswa, punapato

Pato rana 
P’aqpaqa, cocha waswa

Oressochen melanopterus 
Huallata 

Zambullidor pimpollo  
Uyumpula, mayu sulla

Zambullidor plateado  
Chullumpi

Flamenco   
Pariwana, parihuana



Cormorán neotropical  
Qjuchi-qjuchi (cushuri), callhua 

Huaco común  
Mayusonso, wajwa, huajhua

Garcita bueyera  
Ccilwa

Ibis de la puna  
Yanawiko, maraq-maraq, qaqe

Rascón plomizo  
Weskocho

Polla de agua común  
Tiqui, tiki 

Avefría andina  
Leuleqa, leq’leqe, leqecho, leqleqa, liclish

Gaviota andina  
K’ellwa, kellwa, k’ellhua, qellwa

Falcónida
Anka

Roenemia pennata d'orbini
Suri, suri phuru


Buitre
Anka, suwaq'ara

Pájaro carpintero  
Akajllo, akachu Hak'achu, hak'akllu

Cernícalo-falco epaverius  peruvianus 
K'illichu, k'illinchu

Cóndor (vultur gryphus linneo)
Kuntur ,condor

Garza (egretta alba linneo). 
Waq'ar

Guacamayo    
Wakamayu

Halcón   
Waman, anka. 

Jilguero
Ch'ayña. 

Lechuza    
Ch'oseq. Ch'usij, ch'usiqa

Lorito  (bolborhynochus sp)
Phiwichu, piwichu, piriku. 

Loro–ra.     (aratiga mitrata osch) 
K'alla

Mochuelo     
Paqpaka

Paloma
Urpi

Pepitero
P'iskaka.
 
Perdiz
P'isaq, p'isaqa, lluthu.

Picaflor Picaflor
Siwar q'ente.
 
Ruiseñor   (troglodytes aedon audax tsch). 
Ch'eqollo Pe.aya: cheqollo. Pe.jun: almispishin. Ec: chikullo

Torcaza   (zenaida asitático meloda tach.) 
Kukuli

Tordo (turdus chiguanco lafr)
Chiwaku, chuchiku. Pe.jun: chiwillu.

Tórtola
Kullku. 

Trile   (sicalis uropygialis lafrenaye d' orbigny). 
Q'ello pesqo, q'ellunchu

Buho   (buho virginianus gmelin). 
Tuku, huku. Arg: huk 

Merganetta armata turneri 
Mayu waswa,

Puna ibis 
Yanawiko, maraq-maraq, qaqe 

Buteo polyosoma polyosoma 
Huamancha, wamancha, huaman

Phalcoboenus megalopterus 
Aqchi, qorisenqa (“nariz dorada”), alq’amary

Gallinago andina 
Machu caballu, ketechu

Attagis gayi simonsi 
Kullekulle

Patagioenas maculosa albipennis 
Qoqotoa, kukuly

Crotophaga ani olec, 
Qhoe qhoe

Tyto alba contempta 
Ch’oseq, ch’usec

Bubo virginianus magellanicus 
Tuko, tujo, tuku, huaco

Megascops koepckeae 
Kiuquicha, paspaca

Caprimulgus longirostris atripunctatus 
Sak’anqa, almapishinco, qejqe, pili pili
 
Streptoprocne zonaris subtropicalis 
Lasirwana, sirhuana, jallua jallua, hatu wayanaqo

Lesbia victoriae berlepschi 
Chupasapa-q’ente (“cola larga”)

Aglaeactis castelnaudii castelnaudii 
Puna q’ente

Nystalus chacuru uncirostris 
Chacaruway, chacaraway, chacaruac

Pharomachrus auriceps auriceps 
Pakawi, wakawi

Cinclodes albiventris 
Q’echali, cacha

Cinclodes atacamensis atacamensis 
Q’echali

Asthenes ottonis 
Ch’icu-ch’icu

Anairetes flavirostris cuzcoensis 
Ch’uchunka, charapacatu

Agriornis montanus insolens 
Waycho, huacho, waychao

Myiotheretes striaticollis striaticollis 
Waycho, llama khaty

Rupicola peruvianus saturatus 
Tunky

Ampelion rubrocristatus 
Qarkaka, qharqaqa, qarkatu

Pygochelidon cyanoleuca cyanoleuca 
Qhallwa, qhallhua

Turdus fuscater ockendeni 
Yana chiwako, hatun chihuaco, huayco chiwuaqu

Turdus chiguanco conradi 
Chiwako, chihuako, yukis

Thraupis bonariensis darwinii utallaqe, 
Utachu, ota ota, ch’eqwi

Diglossa brunneiventris brunneiventris 
Manka llunku

Zonotrichia capensis pulacayensis pichisanca, 
Pichinco, pichincho, pichiranca

Phrygilus fruticeti peruvianus 
Trigo qhawa

Sporophila luctuosa chochkllu pocochi, 
Sara pocochi, tilluti

Pheucticus aureoventris terminalis 
Tuya, tuyapy





























 

1 comentario:

  1. Hola, gracias por la información esta muy buena. Quisiera hacer la consulta de algunos nombres que no están en tu lista, agradecería mucho me puedas ayudar. Gracias.

    ResponderEliminar

Muchísimas gracias por vuestros comentarios.