Runapa wasimpi sapay puriqtiychu
manay mamayoqmi nispa niwarqanki
runapa llaqtampi sapay puriqtiychu
manay taytayoqmi nispa niwarqanki
hay vida por mi mala suerte
khuyasqay mamaypas manan ladoypichu
hay vida por mi mala suerte
khuyasqay taytaypas manan ladoypichu
tayta mamaykipa ladompi kaspachu orgullusullaña
purikullaskanki
mama taytaykipa ladompi kaspachu
orgullusullaña purikullaskanki
hay vida ripukullaqtiyqa
mayta waqaspapis manan tarinkichu
hay vida pasakullaqtiyqa
mayta waqaspapis manan tarinkichu
llaqtaypa nanra moqopi chiki tukulla waqasqan
imata chayta waqan ripunaytachu yacharqan
imata chayta waqan pasanaytachu yacharqan
Chumbivilcanos kaypi purishani
qorilasos kayta pashashani
sonqo ruruykita llanllarichispa
ch'aska ñawiykita chakakatachispa
waylia waylia
aman nishuta qawapayawaychu
aman nishuta reqchipayaychu
sonqo ruruykitaq ratarukuwanma
ch'aska ñawiykitaq qatirikuwanma
waylia waylia
shaina llataqsi qhari churimpas
shaina llataqsi warmni ususimpas
tukuy llaqtapis sonqo suwariq
llapan llaqtapis sonqo llanllarichiq
waylia waylia
qorilasoqa sut'i reqchiyllas
chunbivilcanaqa sut'i reqchiyllas
munay sonqochayoq q'osi ñawicha
t'ipi cinturita ch'aska ñawicha
waylia waylia
VIDEO
Trilla de alverja / trigo saruy
Esta canción fue recopilado por el amauta José
María Arguedas.
Taqllaykuy taqllaykuy
makichayquiwan taqllaykuy
saruykuy saruykuy
chakichayquiwan saruykuy
makichayquiwan chakichayquiwan
taqllaykuy saruykuy
makichayquiwan chakichayquiwan
taqllaykuy saruykuy
correopis cartay cachkan
correopis cartay cachkan
qawaylla qawaykuyman
likaylla likaykuyman
likaylla likaykuyman
qawaylla qawaykuyman
likaylla likaykuyman
qawaylla qawaykuyman
Versión original cantado por José María Arguedas
link
Traducción
Palmea, palmea
con tus manos palmea
písalo, písalo,
con tus piececitos písalo
con tus manitos y piecitos palméalo písalo
con tus manitos y piecitos palméalo
písalo
en el correo tengo una carta
en el correo tengo una carta
si solo podría mirarlo
si solo podría romperlo
romperlo quisiera
mirarlo quisiera
romperlo quisiera
mirarlo quisiera
en el correo tengo una carta
en el correo tengo una carta
si solo podría mirarlo
si solo podría romperlo
romperlo quisiera
mirarlo quisiera
romperlo quisiera
mirarlo quisiera
Llikiy en Apurimac es romper, y no se debe
confundir con llika que significa delgado
transparente ejemplo telaraña.
VIDEO
Orqopi ichhu kanasqay
Canción tradicional del sur peruano
interpretado por el cantante Manuelcha Prado
Traducción
La paja que quemé en el cerro
la paja que incendié en el abra
todavía estará ardiendo
todavía estará encendido
La paja que quemé en el cerro
la paja que incendié en el abra
todavía estará ardiendo
todavía estará encendido
si todavía está ardiendo
si todavía está encendido
apagaré con mis lágrimas de niño
rociaré con mis lagrimas de niño
si todavía está ardiendo
si todavía está encendido
apagaré con mis lágrimas de niño
rociaré con mis lagrimas de niño
helecho en la quebrada
hierbita adhesiva en la pampa
cuando no quería me has separado
cuando no quería te has adherido
helecho en la quebrada
hierbita adhesiva en la pampa
cuando no quería me has separado
cuando no quería te has adherido
En la canción hace referencia al raki raki, en
helecho que crece en los puquiales que esta
relacionando simbólicamente as la separación.
Rata rata una planta que se adhiere a la ropa
al contacto, al igual que la planta sillkawi,
de estas dos plantas hay muchas canciones.
VIDEO
Pichiuchay waychaychay
Region Apurimac
.
Pichiuchay waychaychay pichiu niwachkanki
Pichiuchay waychaychay waychau niwachkanki
manallaraqpas puñukuchkaqtiy waychau
niwachkanki
manallaraqpas wallpa waqayta waychau
niwachkanki
Pichiuchay waychaychay pichiu niwachkanki
Pichiuchay waychaychay waychau niwachkanki
manallaraqpas puñukuchkaqta waychau
niwachkanki
manallaraqpas wallpa waqayta waychau
niwachkanki
VIDEO
Interpretado por la cantante Yenifer Sermeño
en su versión tradicional.
Rataykamuaway sillkawchay
rataykamuaway sillkawchay
warachallaypa patanma sillkawchay
warachallaypa patanma sillkawchay
imataq ratayma sillkawchay
imataq ratayma sillkawchay
isquinira pasñama sillkawchay
isquinira pasñama sillkawchay
Rataykamuaway sillkawchay
rataykamuaway sillkawchay
warachallaypa patanma sillkawchay
warachallaypa patanma sillkawchay
imataq ratayma sillkawchay
imataq ratayma sillkawchay
isquinira pasñama sillkawchay
isquinira pasñama sillkawchay
VIDEO
Intielsol/ Noqa Munakuyki (romántica)
Region Cusco- Sicuani
Yaw warmacha uyariway amahinakaychu
numaykullaway tukuy sonqowani takimoshayki
Yaw warmacha uyariway amahinakaychu
munaykullaway tukuy sonqowani takimoshayki
sonqo suwacha yana ñawicha
noqan munakuyki noqan wayllukuyki
sumaq sipascha munay uyacha
noqan munakuyki nuqan wayllukuyki
sonqo suwacha yana ñawicha
noqan munakuyki noqan wayllukuyki
sumaq sipascha munay uyacha
noqan munakuyki noqan wayllukuyki
kusi kusirispa muyu muyurispa
asiy asirispa kuyu kuyurispa
kusi kusirispa muyu muyurispa
asiy asirispa kuyu kuyurispa
VIDEO
Huayno tradicional interpretado por
Raúl Gómez, de la región Ayacucho
Saya qasay huaylla ichu qanllayari mamallayta
poqto qasa huaylla ichu qanllyari mamallayta
ñakullanmanta kani niqtin simichallanma
sullaykunki
mikuyllamanta kani niqti simichallanma
ruruykunky
alto pawaq killinchillay cartachayta apapuway
alkonchallay wamanchallay cartachayta apapuway
cartachayta apaspayki khuyay mamayman quykapuway
qawaykuspa waqaqtinqa chaynan wawayki waqan
niykuy
hay que triste había sido separarse de una madre
maypariq kuyay mamallay kainapuni waqanaypaq
cartaschallay sufrischallay sufriskayta
sufriskani
uvaschallay pasaschally pasasqayta pasaskani
totora manay sombrayoq
ichullay manay llantoyoq
hay vida vida mía noqallay mana mamayoq
hay vida vida mía noqallay mana mamayoq
VIDEO
Tema "Ima Polomaraq"
Canto tradicional del ande peruano
Departamento Ayacucho
Versión con guitarra
link
Ima palomaraq mana waqanmanchu
hayka palomaraq mana llakinmanchu
tiyanan sachama manaña tiaspa
puñunan orquma manaña chiaspa
ima palomaraq manan waqanmanchu
hayka palomaraq mana llakinmanchu
puñunan sachanma manaña tiaspa
puñunan orquma manaña chiaspa
shainama noqapas waqay waqachkani
shainama noqapas llakiy llakichkani
tianay wasiyman manaña chiyaspa
purinay callipi manaña purispay
shainama noqapas waqay waqachkani
shainama noqapas llakiy llakichkani
tianay wasiyman manaña chiyaspa
purinay callipi manaña purispay
waqayari ñawi llakiyari sonqo
waqayari ñawi llakiyari sonqo
chaymana khuyana khuyasqayki raiku
chaymana waylluna wayllusqayki raiku
intipas killpas chinkaykuskañataq
intipas killpas chinkaykuskañataq
shainacha noqapas chinkaykuruchkasaq
shainacha noqapas chinkaykuruchkasaq
VIDEO
Canto tradicional (Fiesta Sequia)
Lugar Ayacucho
Yawriwirillay yakullay cristalinaschas
kaschkanki
yawriwirillay yakullay cristalinaschas
kaschkanki
chaupi barrio noqapas chuyay chuyata
sirvikullaskani
chaupi barrio noqapas chuyay chuyata
sirvikullaskani
(?) orqo yakullay chuya chuyacha kasqanki
yawriwirillay yakullay cristalinaschas
kaschkanki
chaupi barrio noqapas chuya chuyata
sirvikullaskani
chaupi barrio noqapas chuya chuyata
sirvikullaskani
chaupi barriollay (?) maypitaq nispataq
nichkanki
chaupi barriollay (?) pitaq nispataq nichkanki
muyuririspa qaqawaway killincha wamancha
kachkani
muyuririspa qaqawaway killincha wamancha
kachkani
(bis)
compadre khuyay comadre chutaspa chutaykullaw
hermano khuyay hermano aisaspa aysaykullaw
chaupi (?) plazama kaqmanta comun servinayta
chaupi (?) plazama kaqmanta comun servinayta
arpa violinchallay hakuña tusuriysimuway
arpa violinchallay hakuña tusuriysimuway
manas yanaypas kañanchu
manas tayta mamay kanchu
manas yanaypas kañanchu
manas tayta mamay kanchu
arpa violinchallay hakuña tusuriysimuway
arpa violinchallay hakuña tusuriysimuway
manas yanaypas kañanchu
nitaqsi tayta mamay kanchu
VIDEO
Carnaval de Apurímac, interpretado
por Maritza Rodríguez
Hakuchi purirakamusun siwsachay
Hakuchi purirakamusun siwsachay
Mamayki puñusanakama siwsachay
Taytayki puñusanakama siwsachay
Mamayki rikcharamuqtinqa siwsachay
Taytayki rikcharamuqtinqa siwsachay
Qantaq panachay niwanki siwsachay
Noqataq turachay nisayki siwsachay
Munankichu willanayta maymantachu kani chayta
Munankichu willanayta maymantachu kani chayta
Calvario orqo qepamanta
Qoyllurki llqtamayta
Calvario orqo qepamanta
Qoyllurki llaqtamanta
Mamanqa munawashataq
Taytanqa munawashataq
Kikin kinsa kiru mana munawanchu
Kikin kinsa kiru mana munawanchu
VIDEO
Canción tradicional del sur peruano
Vicuñapas tarucapas trupantinmi purikushan
vicuñapas tarucapas trupantinmi purikushan
Shaynama noqa purishani llaqtamasiywan tupaykuspa
shaynama noqa purishani wasiymasiywan tupaykuspa
Rata rata arwi arwi rataytachus munawanki
rata rata arwi arwi arwiytachus munawanki
Rataspaqa rataykuway solterachallaña kallashaqtiy
rataspaqa rataykuway warmachallaña kallashaqtiy
VIDEO
Canción tradicional "FIESTA DEL AGUA"
Qaqa kuchupi sirena
yaku patapi sirena
Imallamanta waqanki
aykhallamanta llakinki
Noqas isusi waqayman
noqa isusi llakiyman
karu llaqtapi kakuspay
mana mamaywan tinkuspay
Ichuschay wayllaschay espiguillaschallay
ichuschay wayllaschay espiguillaschallay
VIDEO
Toril de Apurimac en quechua
Mallmanyalla orqotaqa pacha phuyo pakayushan
Sillanqellay orqotaqa aqarapi lastaykushan
Cerro Mallmanya esta tapando la nube
Cerro Sellanqe esta tapando la ventisca
Chay pacha phuyo pakaqtin manapuniña rikhurin
Chay aqarapi lastaqtin manapuniña rikhurin
Ya no puedo verte por que la nube te esta
tapando
Ya no puedo verte por que la ventisca te
esta tapando
Kunkayta uyarispa manaña puñuniñachu
Rastuykita qatispaymi tuta punchay maskashayki
Al escuchar tu vos ya no puedo
dormir
Sigo tus huellas de día y de noche
Pachamamata tapuni may ladopi kanki chayta
Apukunata tapuni may ladomansi rishanki
Pregunto a la pachamama en donde estas
Pregunto a los dioses que lado estas
yendo
Pachamamaqa niwasqa yllakunawan pagawan
Apukunaqa niwasqa alcansuwanraq fukuway
La pachamama me responde, págame con
yllas
Los dioses me responde, realiza
ritual
Chay illakuna pagaspa sut'illanta willaykuway
Chay alcansuwan fukuspa sut'illanta willaykuway
Realizando esa ofrenda avísame la verdad
Realizando ese ritual avísame la verdad
Pukuy puku, fuña fuña, yawar mayu sawqa sawqa
Kuli kuli liwli liwli purun tika suyu surpo
Ave ave, flor flor, rio de sangre, flor
flor
Ave ave, ave ave, flor de terreno eriazo
Amaraqlla awqewaychu dueñollaykis noqa kani
Amaraqlla ayqewaychu michiqllaykis noqa kani
Soy tu dueño no huyas
Soy tu pastor no me esquives
Tumpallata sayayuspa qawayuway reqchiyuway
Tumpallata sayayuspa qawayuway reqchiyuway
Espera un poco, mirame conoceme
Espera un poco, mirame conoceme
Oqopatallay pampapi kachitaraq llaqwaskani
Wisqakuchollay pampa kachitaraq llaqwaskani
Waqtankankachay kispan kankachay
Waqtankankachay kispan kankachay
Mainiq orqopi t'aqmiyusayki
Mainiq orqopi t'aqmiyusayki
Kuska tutallay trago kankacha
Wallpa waqaylla aqha qoñicha
Qanwan kuskachus illarisunchis
Qanwan kuskachus paqarisunchis
Palabras usadas
Pukuy puku / ave de puna (Prilorelys
resplendens)
Fuña fuña /flor de las alturas
Surpo / flor que crece en las alturas
Ylla / se usa en rituales, cierto tipo
de piedras que se considera vivo de manera
simbólica
Canciones infantiles en quechua letra
VIDEO
Chiwchichakuna ninku
chiwchichakuna ninku,
"pio, pio, pio nispa"
yarqaywan kaspa
chiriwaan kaspa
wallpa maskan
sarata chaymanta trigota
mikhuyta qun
p'istuyninta mañaykun
iskay rapran ukuchapi
k'uytuykachanku
paqarintin punchawkama
chiwchichakuna puñunku.
VIDEO
Huk ñuñusapa wakay kanmi
manan mayqin wakach
ñuñunta quwan
llapan qanchis punchawpaq
tolon, tolon
tolon, tolon
huk esquilata rantipuni
wakay munaykun
purín waylla patapi
sipin chuspikunata chupanwan
tolon, tolon
tolon, tolon
VIDEO
Pachamanta ruwasqa t'eqe
ancha sumaq cartonmanta
uyachanta mayllakun
yakuwan jabonwan
Paskakun chukchanta
tullu ñachqawan
chutaspa ñacchakun
mana waqanchu.
Pachamanta ruwasqa t'eqe makiykita quway
sinchi qapiywan
reqchisqayki kayta munani
pachamanta ruwasqa t'eqe